W zatłoczonej, słabo wentylowanej sali poziom CO₂ szybko rośnie. Sam pomiar CO₂ nie opisuje wszystkich zanieczyszczeń, ale dobrze pokazuje, czy ilość świeżego powietrza jest odpowiednia do liczby osób.
W domu jest dokładnie tak samo, tylko że spędzasz tu nie czterdzieści pięć minut, tylko osiem godzin nocą i kolejne kilka w ciągu dnia.
Ile CO₂ produkuje człowiek i gdzie to idzie
Każdy z nas wydycha około 200 ml CO₂ na minutę w spoczynku. Przy wysiłku nawet trzy razy tyle. W trakcie snu trochę mniej, ale cały czas. Przy czterech osobach w domu to bez przerwy pracujące źródło gazów, które akumuluje się wszędzie tam, gdzie nie ma wymiany powietrza.
Globalne tło atmosferyczne przekracza obecnie 420 ppm. W pomieszczeniu wynik około 1000 ppm jest użytecznym sygnałem orientacyjnym: brytyjski HSE wskazuje, że odpowiada on w przybliżeniu dopływowi 10 l/s świeżego powietrza na osobę, a wartości utrzymujące się powyżej 1500 ppm świadczą o słabej wentylacji. Nie jest to jednak granica toksyczności ani uniwersalna norma dla każdego domu.
W domach bez skutecznej wentylacji, szczególnie zimą przy zamkniętych oknach, stężenie CO₂ w sypialniach nocą potrafi przekraczać 1500 ppm. Zdarzają się też wyniki powyżej 2000 ppm, zwłaszcza przy kilku osobach w pomieszczeniu i braku stałego nawiewu świeżego powietrza.
Objawy nie zastępują pomiaru. Ból głowy, senność albo gorsze samopoczucie mogą mieć wiele przyczyn. Jeżeli podejrzewasz niewystarczającą wentylację, zmierz CO₂ sensorem NDIR i zanotuj wynik razem z liczbą osób, godziną oraz ustawieniem centrali.
CO₂ a rekuperacja: jak to działa w praktyce
Rekuperacja wymienia powietrze w sposób kontrolowany i ciągły. Zużyte powietrze z wysokim CO₂ jest wywiewane z pomieszczeń "brudnych" i przez wymiennik oddaje ciepło do świeżego powietrza z zewnątrz. Świeże powietrze z normalnym poziomem CO₂ trafia do sypialni, salonu, gabinetu.
Przy właściwie zaprojektowanej instalacji poziom CO₂ powinien pozostawać stabilny i wyraźnie niższy niż w tym samym pomieszczeniu bez wentylacji. Osiągalny wynik zależy od liczby osób, kubatury pokoju, przepływu nawiewu, szczelności drzwi i stężenia na zewnątrz.
W dobrze działającej wentylacji mechanicznej świeże powietrze trafia do sypialni przez całą noc, bez konieczności otwierania okna przy mrozie. Różnica jest najbardziej odczuwalna rano: w pomieszczeniu nie ma zaduchu, a poziom CO₂ nie narasta tak szybko jak przy zamkniętej sypialni bez nawiewu.
Jak mierzyć CO₂ w domu
Mierniki CO₂ są dziś dostępne w cenie od kilkudziesięciu do kilkuset złotych. Każdy miernik z sensorem NDIR (niedyspersyjny sensor podczerwieni) da wiarygodne wskazania. Unikaj najtańszych urządzeń z elektrochemicznymi sensorami - te mierzą lotne związki organiczne i przeliczają na CO₂ ekwiwalentne, co daje wyniki nieprzydatne do oceny jakości powietrza.
Co mierzyć i kiedy:
- Rano zaraz po wstaniu, zanim otworzysz drzwi sypialni. To pokazuje jak wyglądała noc.
- Wieczorem po kolacji, gdy cała rodzina jest w salonie. To szczytowe obciążenie dla systemu.
- Dla porównania można wykonać pomiar przy niższym biegu centrali albo po okresie ograniczonej wentylacji. Wynik zwykle szybko pokazuje, jak bardzo poziom CO₂ zależy od realnej wymiany powietrza.
Jeśli masz rekuperację, a nocne wyniki regularnie przekraczają 1000-1500 ppm, warto sprawdzić przepływ nawiewu, regulację instalacji, drogę przepływu powietrza pod drzwiami oraz poprawność samego pomiaru.
Źródła i podstawa techniczna
- HSE: używanie mierników CO₂ do oceny wentylacji.
- NIOSH: limity narażenia zawodowego na CO₂. Pokazują one, że poziom 2000 ppm nie jest automatycznie naruszeniem limitu BHP.
- NOAA: aktualne globalne stężenie CO₂ w atmosferze.
CO₂ to tylko jeden z wskaźników
Dobra wentylacja mechaniczna usuwa z domu nie tylko CO₂. Usuwa wilgoć, zapachy, lotne związki organiczne (LZO) z farb, mebli, wykładzin i środków czyszczących, a przy odpowiednich filtrach także pyłki i cząstki PM2.5 ze smogu.
CO₂ jest najłatwiej mierzalnym wskaźnikiem i dobrym punktem startowym. Jeśli CO₂ jest pod kontrolą przy sensownych przepływach, zazwyczaj pozostałe parametry też są w porządku. Jeśli CO₂ jest zbyt wysoki mimo działającej rekuperacji, warto sprawdzić czy przepływy w pomieszczeniach są właściwe. Szczegóły na stronie artykułu o przepływach albo konsultacji technicznych.
