Rekuperacja może być uruchomiona, centrala może pracować, a powietrze może przepływać przez instalację, ale to jeszcze nie znaczy, że system jest dobrze wyregulowany. Ale w sypialni jest duszno, a w salonie nawiew jest zbyt intensywny. Filtry są czyste, centrala nagrzana prawidłowo, panel pokazuje bieg 3. I nic. Przyczyna jest zwykle prosta: instalacja nie jest wyregulowana, albo nie dało się jej wyregulować, bo projekt albo wykonanie na to nie pozwalają.

Przepływy powietrza w instalacji rekuperacji to temat, który jest pomijany na etapie montażu znacznie częściej niż powinien. Artykuł wyjaśnia, czym jest bilans nawiew-wywiew, dlaczego ma znaczenie i jak rozpoznać, że coś jest nie tak.

Czym jest bilans nawiew-wywiew

Wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła opiera się na prostej zasadzie: tyle samo powietrza, ile do domu nawiewamy, powinno być z niego wywiewane. W praktyce oznacza to, że suma przepływów z wszystkich nawiewów powinna być równa sumie przepływów ze wszystkich wywiewów.

Jeśli nawiewamy 200 m³/h, a wywiewamy 160 m³/h, mamy nadwyżkę 40 m³/h po stronie nawiewu. Dom będzie lekko pod nadciśnieniem. Powietrze będzie szukać drogi ucieczki przez nieszczelności w oknach, drzwiach i przegrodach. Komfort może być akceptowalny, ale system nie pracuje optymalnie.

Jeśli nawiewamy 160 m³/h, a wywiewamy 200 m³/h, mamy nadwyżkę po stronie wywiewu. Dom będzie pod podciśnieniem. Powietrze zewnętrzne będzie wciągane przez nieszczelności, a jeśli masz kominek, jest ryzyko zassania spalin do domu.

Bilans ocenia się dla konkretnego projektu. Zwykle dąży się do zbliżonych sum nawiewu i wywiewu, ale dopuszczalna różnica zależy od założeń projektowych, sposobu ochrony budynku przed nadciśnieniem lub podciśnieniem oraz urządzeń spalających paliwo. Nie należy przyjmować jednej wartości procentowej bez dokumentacji instalacji.

Jak powietrze powinno przepływać przez dom

Prawidłowa logika układu to: powietrze nawiewne trafia do pomieszczeń "czystych" (sypialnie, salon, gabinet), a powietrze wywiewane jest odbierane z pomieszczeń "brudnych" (łazienka, kuchnia, WC, pralnia). Między strefami powietrze przepływa przez szpary pod drzwiami lub kratki przelewowe.

Jeśli nawiew i wywiew są źle rozmieszczone, powietrze może krążyć lokalnie i nie przepływać prawidłowo przez strefy domu. Jeśli wywiew jest w sypialni, zamiast w łazience, ciągniemy wilgoć i zapachy z łazienki do spania.

Sprawdź na projekcie lub zapytaj wykonawcę: gdzie są nawiewy, a gdzie wywiewy. Jeśli w sypialni jest tylko nawiew, a łazienka ma tylko wywiew, to dobra informacja. Jeśli i nawiew i wywiew są w tym samym pokoju, warto zapytać dlaczego.

Jak sprawdzić czy przepływy są wyrównane

Bez przyrządów pomiarowych pełna weryfikacja nie jest możliwa. Ale kilka obserwacji może zasugerować problem:

  • Drzwi wewnętrzne same się otwierają lub zamykają: może to wskazywać na różnice ciśnień między strefami albo problem z przepływem powietrza między pomieszczeniami.
  • W jednym pokoju czuć wyraźny nawiew, w innym prawie nic: przepływy nie są zbilansowane między pomieszczeniami.
  • Wilgoć nie znika z łazienki po kilku godzinach: wywiew w łazience jest zbyt mały lub w ogóle nie działa.
  • Pomieszczenie jest duszne mimo pracy centrali: nawiew do tego pomieszczenia jest poniżej wymaganego minimum.

Ile przepływu powinno być w każdym pomieszczeniu

Poniższe liczby są często spotykanymi wartościami projektowymi, ale nie stanowią kompletnej tabeli prawnej dla każdego domu. Ostateczne przepływy trzeba wyznaczyć na podstawie aktualnych przepisów i norm, liczby użytkowników, funkcji pomieszczeń oraz przyjętej metody projektowej:

  • Sypialnia dla 2 osób: 30-40 m³/h nawiewu.
  • Salon dla 4 osób: 60-80 m³/h nawiewu.
  • Łazienka: 50 m³/h wywiewu minimum, przy natrysku więcej.
  • WC: 30 m³/h wywiewu.
  • Kuchnia: 50-70 m³/h wywiewu (jeśli nie ma okapu mechanicznego).

Projekt instalacji powinien zawierać tabelę przepływów dla każdego pomieszczenia oraz wskazywać podstawę ich przyjęcia. Przy odbiorze należy mierzyć rzeczywiste strumienie i porównywać je z projektem, a nie z ogólną tabelą oderwaną od konkretnego projektu.

Podstawa techniczna

Warunki Techniczne wymagają zapewnienia odpowiedniej jakości środowiska wewnętrznego i odwołują się do zasad projektowania instalacji wentylacyjnych. Aktualny tekst rozporządzenia znajdziesz w Elektronicznym Dzienniku Ustaw. Dla konkretnego domu należy stosować aktualne wydania właściwych norm oraz dokumentację projektu.

Regulacja to nie poprawianie błędów projektowych

Tu jest ważna granica: regulacja przepustnicami i anemostatami może wyrównać przepływy w granicach tego, co układ przewodów na to pozwala. Nie może naprawić tego, że kanał do sypialni ma zbyt małą średnicę i przy prawidłowym przepływie wytwarza za duże opory. Nie może naprawić braku wywiewu w łazience, jeśli instalator o nim zapomniał.

Jeśli instalacja ma problemy z przepływami, które nie dają się usunąć przez regulację, to albo błąd projektowy, albo wykonawczy. W obu przypadkach potrzebna jest ocena techniczna, a nie przypadkowa regulacja anemostatów bez pomiaru i punktu odniesienia. Więcej o tym, jak taką ocenę przeprowadzić, piszę na stronie konsultacji technicznych.