Pytanie o typ wymiennika pojawia się zwykle w trzech okolicznościach: przy zakupie pierwszego rekuperatora, po przeczytaniu artykułu gdzie padają nazwy "entalpiczny" i "obrotowy", albo po tym jak ktoś na forum napisał że "wymiennik krzyżowy to budżetowe rozwiązanie". Rzadko kiedy ktoś wyjaśnia skąd te różnice i co naprawdę mają z nimi wspólnego Twoje rachunki.
Wymiennik krzyżowy (płytowy)
Dwa strumienie powietrza przepływają przez wymiennik prostopadle do siebie, a ciepło przechodzi przez ścianki płyt. Klasyczny wymiennik płytowy bez membrany nie odzyskuje wilgoci. Sprawność zależy od konstrukcji, przepływu, bilansu strumieni i warunków badania, dlatego porównuje się dane dla tego samego punktu pracy.
Zaletą jest prostota konstrukcji, brak ruchomych części, łatwe czyszczenie. Wadą jest ograniczona sprawność wynikająca z geometrii przepływu. Strumienie spotykają się pod kątem prostym, więc nie mają tyle czasu na wymianę ciepła co w wymienniku przeciwprądowym.
Wymiennik krzyżowy może być poprawnym wyborem, jeśli parametry centrali odpowiadają projektowi. Nie należy oceniać urządzenia wyłącznie po nazwie geometrii wymiennika; liczą się także certyfikowane parametry całej centrali, zużycie energii, automatyka i punkt pracy.
Wymiennik przeciwprądowy (countercurrent)
Dwa strumienie płyną w przeciwnych kierunkach przez strukturę wymiennika, co sprzyja wysokiej sprawności temperaturowej. Konkretnej wartości nie należy przypisywać całej grupie urządzeń: trzeba odczytać ją z danych badanego modelu dla wymaganego przepływu.
Wymiennik nie ma ruchomych części, ale jego zachowanie przy mrozie zależy od konstrukcji centrali i strategii odszraniania. Część modeli występuje w wersji membranowej, umożliwiającej częściowy odzysk wilgoci.
Wymiennik entalpiczny wykorzystuje membranę umożliwiającą przenoszenie części pary wodnej między strumieniami. Może ograniczyć przesuszanie zimą, ale efekt zależy od emisji wilgoci w domu, przepływów i warunków zewnętrznych. Warto sprawdzić deklarowany poziom przecieku i przenoszenia zanieczyszczeń dla konkretnego produktu.
Wymiennik obrotowy (rotacyjny)
Wolno obracający się bęben z materiałem akumulującym ciepło (a w wersji entalpicznej też wilgoć). Połowa bębna stoi w strumieniu wywiewanym, druga połowa w nawiewanym. Gdy bęben obraca się, sektor który odebrał ciepło z wywiewu przechodzi do nawiewu i je oddaje.
Parametry sprawności i odzysku wilgoci zależą od konstrukcji wirnika, powłoki, prędkości obrotowej i punktu pracy. W wersjach higroskopijnych materiał wirnika adsorbuje część pary wodnej z wywiewu i oddaje ją do nawiewu.
Przy wymienniku obrotowym możliwe są przeciek i przenoszenie części powietrza między strumieniami. Ich poziom zależy od uszczelnień, sekcji płuczącej i różnicy ciśnień. Przy szczególnych wymaganiach higienicznych należy porównać deklarowane parametry przecieku konkretnych central, zamiast wykluczać całą technologię na podstawie samej nazwy.
Który wybrać
Nie ma jednej odpowiedzi. Wymiennik płytowy bywa dobrym wyborem, gdy priorytetem jest rozdzielenie strumieni i prosta konstrukcja. Trzeba jednak uwzględnić odszranianie, odpływ kondensatu i dane całej centrali.
Jeśli zimą problemem jest niska wilgotność, warto porównać modele entalpiczne i obrotowe pod kątem deklarowanego odzysku wilgoci, przecieku, serwisu oraz działania przy mrozie.
Przy alergii lub astmie sam typ wymiennika nie zastępuje właściwej filtracji, szczelności, higieny i regulacji instalacji. Dobór warto omówić z projektantem, a kwestie zdrowotne z lekarzem.
Decyzję o typie wymiennika warto podjąć razem z wyborem urządzenia i projektem instalacji, nie po fakcie. Szczegóły na stronie konsultacji technicznych.
