Czerpnia i wyrzutnia to dwa otwory, przez które instalacja rekuperacji kontaktuje się z zewnętrzem. Czerpnia wciąga świeże powietrze do domu. Wyrzutnia wypycha zużyte powietrze na zewnątrz. Ich lokalizacja decyduje o tym, czym oddycha dom i czy wyrzucone powietrze nie wraca z powrotem do systemu.

Błędy w lokalizacji czerpni i wyrzutni są zaskakująco częste, szczególnie w instalacjach robionych bez projektu lub przez wykonawców bez doświadczenia z wentylacją. Część z tych błędów ma poważne skutki dla jakości powietrza w domu.

Zassanie własnego wywiewu: najpoważniejszy błąd

Najgorszym możliwym scenariuszem jest sytuacja, gdy czerpnia i wyrzutnia są umieszczone na tej samej elewacji, blisko siebie, bez wystarczającej odległości i bez uwzględnienia kierunku przeważającego wiatru. Efekt: powietrze wywiewane z domu (wilgotne, z CO2, z zapachami) jest natychmiast wciągane z powrotem przez czerpnię.

Instalacja pracuje, centrala się kręci, ale do domu trafia to samo powietrze, które z niego wyszło. Wentylacja jest pozorna.

Nie istnieje jedna uniwersalna odległość „2 metry” dla każdego sposobu montażu. Polskie Warunki Techniczne rozróżniają czerpnie i wyrzutnie ścienne oraz dachowe. Przy wyrzutni ściennej dopuszczonej przez przepisy odległość pozioma od czerpni w tej samej ścianie wynosi co najmniej 1,5 m, a wyrzutnia musi być co najmniej 1 m ponad czerpnią. Dla elementów dachowych wymagania są inne i zależą także od rodzaju powietrza usuwanego. Lokalizację trzeba więc sprawdzać dla konkretnego układu, a nie według jednej liczby.

Czerpnia przy źródle zanieczyszczeń

Czerpnia pobiera powietrze dokładnie z miejsca, w którym jest zamontowana. Kilka lokalizacji, które widuję zbyt często i które są złym wyborem:

  • Przy garażu lub nad garażem: spaliny z samochodów, szczególnie przy rozgrzewaniu silnika w zimie, trafiają wprost do systemu nawiewnego.
  • Przy kominie kotłowni lub kominka: spaliny z komina przy pewnych warunkach wiatrowych mogą być zasysane przez czerpnię. Wymaganą odległość należy ustalić z projektu oraz przepisów właściwych dla konkretnego rodzaju komina i sposobu wyprowadzenia spalin.
  • Przy śmietniku lub miejscu kompostowania: zapachy przez cały sezon.
  • Na poziomie gruntu lub przy cokole: wiosną trawy, jesienią liście, zimą zaspy śniegu. Warunki Techniczne wymagają, aby dolna krawędź czerpni znajdowała się co najmniej 2 m ponad poziomem terenu. Wyjątek dotyczy czerpni w zieleni urządzonej, które mogą być niżej, lecz nie mniej niż 0,5 m nad terenem.

Praktyczna zasada: Praktyczna zasada jest prosta: sprawdź, co znajduje się w pobliżu planowanej czerpni przez cały rok. Garaż, komin, śmietnik, kompostownik, droga, grill albo miejsce gromadzenia liści mogą wpływać na jakość powietrza pobieranego do domu. Jeśli ryzyko jest widoczne już na etapie projektu, lepiej zmienić lokalizację przed montażem.

Wyrzutnia przy oknie sypialni

Wyrzutnia wyrzuca zużyte powietrze z łazienki, kuchni i WC. Zawiera wilgoć, CO2, zapachy. Jeśli jest zamontowana pod oknem sypialni albo blisko drzwi wejściowych, przy otwartych oknach to wywiewane powietrze trafia z powrotem do pomieszczeń, tyle że w mniej kontrolowany sposób.

Wyrzutnia powinna być na elewacji, gdzie okna są rzadko otwierane, albo na tyle wysoko, że powietrze wznosząc się nie trafia do okien na niższych kondygnacjach.

Wpływ wiatru i orientacja elewacji

Kierunek przeważającego wiatru w danej lokalizacji ma znaczenie dla rozmieszczenia czerpni i wyrzutni. Jeśli czerpnia jest na stronie zawietrznej, a wyrzutnia na nawietrznej, wiatr może wtłaczać wywiewane powietrze w stronę czerpni. W Polsce wiatry przeważają z kierunków zachodnich i południowo-zachodnich, ale lokalne warunki mogą to zmieniać.

Przy projektowaniu instalacji warto uwzględnić mapę wiatrów dla danej lokalizacji, szczególnie jeśli budynek stoi w otwartym terenie lub na wzniesieniu.

Zabezpieczenia mechaniczne

Czerpnia i wyrzutnia powinny mieć kratki lub siatki chroniące przed ptakami, owadami i drobnym gryzoniami. Gniazdo ptaka albo osy w kanale czerpnym to nie anegdota, zdarza się w praktyce. Skutek: częściowo lub całkowicie zablokowany przepływ i potrzeba czyszczenia kanału.

Zabezpieczenie powinno ograniczać dostęp ptaków i większych zanieczyszczeń, ale nie może powodować nadmiernego oporu ani łatwo zamarzać. Wielkość oczek i konstrukcję kratki dobiera się do elementu systemowego oraz zaleceń producenta, a nie według jednej uniwersalnej wartości.

Źródło prawne

Wymagania opisuje § 152 Warunków Technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przy odbiorze zawsze należy uwzględnić aktualne przepisy, projekt i dokumentację producenta.

Kiedy warto sprawdzić lokalizację czerpni i wyrzutni

Najlepszy moment to etap projektowania lub przed montażem. Drugi w kolejności to odbiór instalacji, gdy sufit jest jeszcze otwarty i można fizycznie sprawdzić gdzie kanały wychodzą na zewnątrz. Jeśli instalacja działa od jakiegoś czasu i masz wątpliwości co do jakości powietrza albo efektywności systemu, ocena lokalizacji czerpni i wyrzutni jest jedną z pierwszych rzeczy, które sprawdzam podczas audytu. Szczegóły na stronie audytu instalacji rekuperacji.